Mesaj ve Anmalar

Özellikle SSCB’nin dağılmasıyla birlikte burjuvazi şu ham hayali kitlelere empoze ediyordu: “Komünizm belâsı çöktü, toplumu barış ve refah dolu yıllar bekliyor.” Oysa denilenin aksine yaşanan ekonomik krizler ve emperyalist savaşlar kazın ayağının hiç de öyle olmadığını gösterdi. Devrimci Marksistlerin her fırsatta dile getirdiği gerçekler, kapitalist sistemin savaşsız, krizsiz ve sömürüsüz olamayacağı gerçeğiydi. Ve tarih çok zaman geçmeden bu gerçekleri bir kez daha doğruladı.

Elif Çağlı 2007’de Çürüyen Kapitalizm adlı makalesinde şu gerçeğin altını çizmişti: “Kapitalizmin özellikle İkinci Dünya Savaşı sonrasında bizzat emperyalist ilişkiler temelinde aldığı yol, bu asalaklaşma ve çürüme olgusunu büsbütün derinleştirmiştir. Kapitalizm artık sermayenin işçi haklarına küresel ölçekteki saldırısı ve küresel savaşlarla birlikte seyrediyor. Küresel kapitalizm, en büyük üretici güç olan insanı ve doğayı küresel ölçekte yıkımlara sürüklüyor. Bu belirtiler, kapitalist üretim tarzının üretici güçlerin gelişimini ve dünyanın varlığını tehdit eden bir tarihsel tükenmişlik noktasına dayanmış olduğunun bir ifadesidir.”

Aradan geçen 20 yılda devrimci Marksizmin ışığıyla ileriye bakanların haklılığı çarpıcı bir şekilde ortaya çıktı. Kapitalist sistem içine sürüklendiği tarihsel kriz sonucu milenyum dönemecinden bugüne toplumun bağrında derin yaralar açmıştır. Kapitalist sistemin yapısı gereği emek-sermaye çelişkisi derinleşmiştir. Topluma tam bir sefaleti yaşatan sermaye sahipleri, savaş ve ideolojik propaganda araçlarına muazzam kaynaklar aktarmaktadırlar. Dünyayı saran üçüncü emperyalist paylaşım savaşı, buna bağlı oluşan göç krizi, enerji krizi, gıda krizi…

Sistemin derinleşen kriziyle orantılı biçimde, sermaye sözcüleri çok yönlü olarak emek cephesine saldırmaktadır. Öyle ki bu saldırılar adeta örgütsüz kesimlerde bir sarhoşluk etkisi yaratıyor. Ki istenilen de budur. İşçi sınıfının öz örgütleri olan sendikalara, sosyalistlere, muhalif partilere, doğa savunucularına varıncaya kadar geniş bir kesim faşist rejimlerin baskısı ve saldırısı altındadır. Hektarlarca orman alanları maden şirketleri tarafından yağmaya açılmıştır. Karşı çıkan köylüler, rejimin değnekçileri ya da kolluk kuvvetleri tarafından bastırılmaya çalışılmak istenmektedir. Her şeye rağmen gerçekler ve umut direngendir. Zorbaca bir talan karşısında toplumun sessizliği bir yere kadardır. Rejimin dört bir koldan saldırıları karşısında bir taraftan öfke daha da doruk yaparken, diğer taraftan bu gidişatı değiştirme gücüne sahip olunmadığı düşüncesinin getirdiği moral bozukluğu derinleşmektedir. Örgütsüz kitleler, egemenlerin psikolojik bombardımanı karşısında üç maymunu oynamaya yönelebilmektedir. Yani bir tarafta kıyamet kopuyorken görmemek ve duymamak… Bir röportajda bir işçi şöyle diyor: “Haberleri izlemiyorum çünkü canımı sıkıyor”. Başka bir kişi, “elimizden bir şey gelmiyor ki neden fazladan kafa yorayım” derken, bir başkası “sosyal medyada komik içerikler daha çok ilgimi çekiyor” diyor. Yani aslında işin özeti, sermaye sınıfı, işçi sınıfını sersemletmiş durumda. Büyük propaganda araçları ve çarpıtmalarla kendi gerçeklerinden koparmış durumda.

Gerçekler her ne kadar canımızı sıksa da ne yazık ki onlar birer gerçek. Yani yürüyen emperyalist savaş bir gerçek, bu savaşta milyonlarca insanın hayallerinin yarım kaldığı bir gerçek, bu savaşın giderek yayıldığı gerçek… İşçi sınıfına tam anlamıyla sefaleti reva gördükleri bir gerçek… Bir tarafta sefalet derinleşirken, diğer tarafta arsız ve yüzsüzce büyüyen sermaye sınıfı gerçek...

Başka bir gerçek daha var: Yaşanan her sorun karşısında birlik olanların, mücadele edenlerin kazandığı da bir gerçek! Özellikle son bir yılda yaşanan birçok işçi eyleminin ve doğa savunucularının mücadelelerinin başarıyla bitmesi örnektir. Hayatın gerçekleri direngendir. Bir sorunu çözmek için kafa yoranlarla baştan savanlar arasında ne kadar büyük bir fark olduğu ortadadır. Kendi gerçeklerimizi yok sayarak gerçekler yok olmuyor. İşçi sınıfı önündeki birikmiş sorunları mücadele ile aşacaktır. Kapitalist sistemi tarihin çöplüğüne atacak olan işçi sınıfının örgütlü mücadelesi olacaktır. Bu 1 Mayıs’ta, topluma acı ve gözyaşından başka bir şey veremeyen kapitalist sistemi istemediğimizi haykırmak için yerimizi almalıyız.

Yaşasın 1 Mayıs!

Yaşasın işçilerin örgütlü mücadelesi!

2026 1 Mayıs’ına doğru ilerlediğimiz bugünlerde kendimize şu soruları sorarak başlayalım: Gençler, kadınlar, erkekler, çocuklar, işsizler ve iyi-kötü bir işi olanlar; topyekûn işçi sınıfının birer ferdi olarak neden 1 Mayıs’ta alanlara çıkıp itirazımızı yükseltmeliyiz? Bugün 1 Mayıs’ta alanlara çıkıp gür sesimizle haykırırsak hayatımızda ne değişir? Tersten; bunu yapmaz da evde yatarsak ne değişmez? Rahatsız olduğumuz bir sürü olayın girdabında sürüklenirken, tepkisiz bir şekilde oturmak çözüm getirir mi? Soruları daha da çoğaltabilirsiniz… Biz burada bırakıp devam edelim.

Kapitalizmin yıkılması ve yerine sosyalizmin kurulmasının gerekliliği, tarihsel bir gereklilik ve gerçeklik olarak bugün her zamankinden daha yakıcı biçimde hissediliyor. İçinden geçtiğimiz döneme kısa bir bakış bile bu yakıcılığı açıkça ortaya koymaya yeterlidir. Üçüncü Emperyalist Paylaşım Savaşının derinleştiği, tarihsel sistem krizinin ve toplumsal çelişkilerin, çürümenin keskinleştiği böylesi bir süreçte, mücadelenin daha ileri taşınması ve kapitalizme karşı sınıf temelli bir perspektifle güçlü bir enternasyonalist mücadele hattının örülmesi hayati bir önem taşıyor. Kerterizi bu noktaya göre alınca, takvimde bir yaprak olmasının ötesinde, 1 Mayıs’ın önemi daha çıplak duruyor karşımızda.

Bu nedenle fabrikalarda, işyerlerinde, sendikalarda, kısacası hayatın her alanında mücadeleyi büyütmek, işçi sınıfının tarihsel kazanımlarına sahip çıkmak ve bu kazanımları daha ileri bir noktaya taşımak bugün ertelenemez bir görevdir. Tam da bu noktadan hareketle yaklaşan 1 Mayıs, işçi sınıfının Uluslararası Birlik, Mücadele ve Dayanışma Günü olarak çok daha büyük bir anlam kazanmaktadır. 1 Mayıs’ın tarihsel mirasına sahip çıkmak, onu sadece bir anma ya da bayram günü olarak değil, uluslararası mücadele günü olarak kavramak ve bunu gerçekten içselleştirmek elzemdir. Çünkü 1 Mayıs yalnızca çalışma saatlerinin düşürülmesi mücadelesinin bir simgesi değil, aynı zamanda kapitalizme karşı yürütülen tarihsel mücadelenin ve gerekli mücadeleyi verince kazanım elde edilebileceğinin de güçlü bir sembolüdür.

Öte yandan, 1 Mayıs’ın temel kazanımlarından biri olan 8 saatlik işgünü kazanımı bile tarihsel süreç içerisinde gerilemiş durumda. Uzun ve esnek çalışma saati dayatması, güvencesiz ve ağır çalışma koşulları altında ay sonunu getirmeye, hayatta kalmaya çalışıyoruz. Burjuvazi, emeğimizi daha fazla sömürmenin türlü yollarını arayıp bularak adeta sırtımızda kırbaç şaklatıyor. Bu katmerli sömürü karşısında hakkımızı savunmak, bizden alınanı geri istemek ve almak, ayaklarımıza pranga vuranlara karşı birleşerek mücadele etmek zorundayız. İşte tam da bu noktada 1 Mayıs, bu taleplerimizi en güçlü şekilde dile getirmeye başlamak için bir fırsattır. 1 Mayıs’la mücadeleye atılmak ve sonra her gün, her saat, her dakika mücadeleyi büyütmek; çünkü biz her salise sömürülüyoruz.

Bugün dünya kapitalist sistemi üstesinden gelemeyeceği tarihsel bir krizle boğuşuyor. Emperyalist güçler arasındaki gerilimlerin artması, savaşın “bir daha orada savaş olmaz” denilen Avrupa kıtasını da içine alarak genişlemesi ve bunun sonucu olarak dünya işçi sınıfının ağır bedeller ödemesi bu krizin en somut göstergelerindendir. Farklı bölgelerde yürüyen savaşlar nedeniyle her gün binlerce insan hayatını kaybetmekte, milyonlarca insan yerinden edilmektedir. Bu tablo karşısında 1 Mayıs, Emperyalist Paylaşım Savaşına, burjuvazinin müsebbibi olduğu krize, dünyamızın uçuruma sürüklenmesine karşı sesimizi bir kez daha gür bir şekilde yükseltmenin günüdür.

Kapitalizm, kendi sonu yaklaştıkça hem çürüyor hem de toplumun her zerresini çürütüyor. İnsan ilişkilerini, toplumsal değerleri aşındırıyor. İşsizlik, güvencesizlik, yoksulluk ve geleceksizlik özellikle gençler başta olmak üzere toplumun tüm kesimlerini nefessiz bırakıyor. Durum özetle böyleyken, bu dayatılan yaşam koşullarına karşı itirazımızı yükseltmenin, sesimizi ortaklaştırmanın, yumruklarımızı birlikte aynı amaç için kaldırmanın en anlamlı günlerinden biridir 1 Mayıs.

Özetle kapitalizm, hayatlarımızı yaşanamaz hale getirirken dünyamızı da bir uçuruma sürüklemektedir. Bu sistemdeki çürümenin boyutları her geçen gün daha da görünür hale gelmektedir. Buna son vermenin yolu ise kapitalizme ve onu ayakta tutmaya çalışan egemenlere karşı örgütlü mücadeleyi büyütmekten geçmektedir. 1 Mayıs hem tarihsel anlamı hem de dünya işçi sınıfının acil ihtiyaçları ve talepleri açısından bu mücadelenin en önemli zeminlerinden biridir.

Bu nedenle 1 Mayıs’ta alanlarda, meydanlarda olalım. İşçi sınıfının saflarında, kadınıyla, erkeğiyle, genciyle, yaşlısıyla omuz omuza duralım. Birliğimizi, dayanışmamızı ve mücadele kararlılığımızı büyütelim. Eşit ve özgür bir dünya için hep birlikte 1 Mayıs’a! Aksini tercih edip atıl kalmayı seçmek demek, başta sorduğumuz soruları da hatırlayarak, çözümsüzlük içerisinde sürüklenip gitmek anlamına gelir.

Sözümüzü bir arkadaşımızın yazdığı ve “1 Mayıs’ta haykırmak istediğim öfkemi dizelere dökmeye çalıştım” dediği şiiriyle bitirelim. 1 Mayıs’ta alanlarda omuz omuza, yan yana durup haykırmak umuduyla, görüşmek üzere.

Neyi beklemeli?

Yetmezmiş gibi boynumuzun büküklüğü.

Neyi beklemeli?

Bıçak parçalamışken kemiklerimizi.

Neyi beklemeli daha?

Soluksuz kalmışken yüzlerimiz.

Kederden ve utançtan kuru bereketsiz toprak gibi çatlamışken yüzlerimiz

Neyi beklemeli daha canımın içi?

Neyi?

Yetmez mi ellerimize pranga,

Dilimize kelepçe vurulması?

Yetmez mi?

Çocuklarımızın gözünün içine bakamayışımız.

Artık yetmez mi?

İnim inim inleyişimiz,

Ve içilmesi kanlarımızın,

Her gün, her saat, her dakika,

Ve de bir ömür…

Yetmez mi?

Vampirlerin dişleri arasında can çekişmemiz.

Bitmedi mi

Damarlarımızdaki kan?

Silinmedi mi

Gözümüzdeki nur?

Çırılçıplak onurumuz…

Bitti kardeşim bitti!

Bitti canımın içi bitti!

Sen ister farkında ol ister olmadan geçip git bu dünyadan!

Bitti!

Ve artık zamanıdır haykırmanın: Artık yetti!

Başında örtüsüyle işçi kadınlar

Elleri yumruk yürekleri anacan

Sokaklar caddeler / yollar ve yollar

Ekmek diyorlar emek diyorlar hak diyorlar

“Kahramanlık en çok onlara yakışıyor”

Egemenlerin içini boşaltıp anlamsızlaştırmak için bin bir uğraş verdiği 8 Mart’ın arkasında işçi sınıfından kadınların azim ve kararlılıkla yürüttüğü büyük bir mücadele gizli. Sokaklarda, caddelerde, yollarda onların ayak izi var. İşçi kadınlar erkek sınıf kardeşleriyle beraber 8 saatlik işgünü için, eşit işe eşit ücret için, doğum izni hakkı ve çocuklarının eğitim alma hakları için fabrikalarda, meydanlarda ve grev alanlarında bir araya gelerek, gelecek genç devrimci kuşakların örnek alması gereken bir mücadele yürüttüler. 8 Mart’ı yaratan da bu mücadelelerdi. Burjuva egemenler ise bu gerçeği unutturmak için her yolu deniyor.

İşçi sınıfı 8 Mart’ı onyıllardır Uluslararası Emekçi Kadınlar Günü olarak kutlarken, Birleşmiş Milletler 1977’de onu, daha kapsayıcı olma bahanesiyle “Dünya Kadınlar Günü” olarak kabul etti. Oysa işçi sınıfının kadınları ve burjuvazinin kadınları arasında bu tür küçük kurnazlıklarla üzeri örtülemeyecek kadar büyük bir ayrım var: Sınıf ayrımı! Tıpkı Clara Zetkin’in söylediği gibi; “Bizler, burjuva kadınlarla birlikte, sınıf ayrımı gözetmeksizin erkeğin egemen konumuna karşı mücadele yürütmüyoruz, tersine bizler, cinsiyet ayrımı gözetmeksizin tüm sömürülenler ve haklardan mahrum olanlarla birlikte, cinsiyet ayrımı gözetmeksizin tüm sömürenlere ve egemenlere karşı mücadele yürütüyoruz.” Emeğe de emekçilere de düşman olan kapitalist egemenler kendi emelleri uğruna bugünü sadece çiçek vb. hediye alınan, kâr elde etmeye çalıştıkları bir tüketim günü haline getirmeye çalışıyorlar. Oysa 8 Mart bugün işçi sınıfı olarak sahip olduğumuz pek çok hakkın geçmişte ne kadar büyük fedakârlık ve mücadelelerle kazanıldığının anlamlı bir örneğidir. “Hak verilmez alınır” sözünün karşılığını bulduğu günlerden biridir. Örgütlü bir şekilde mücadele vermenin önemini bizlere bir kez daha hatırlatır.

Diğer yandan burjuvazi kendi ideolojisinin eseri olan “feminizm” akımıyla aynı sınıfın evlatları olan kadın ve erkekler arasında bir kutuplaştırma politikası uygulayarak işçi sınıfının mücadelesinin önüne geçmek istiyor. Bizler işçi sınıfının tarihsel mirasının bilincinde olarak, kapitalizmin bu tuzaklarına düşmeden, kapitalizm karanlığından kadınıyla erkeğiyle mücadele saflarında birleşerek kurtulabiliriz. Amerikalı şair James Oppenheim’in, dokuma işçisi kadınların grevleri sırasında taşıdıkları dövizde yazan “we want bread, and roses too!” yani “Ekmek İstiyoruz, Gül de!” sloganından ilham alarak yazdığı şiirinde dediği gibi;

Yaşamlarımız doğumdan ölüme kan ter içinde geçmeyecek;

Kalpler de ölür açlıktan bedenler gibi; ekmek verin bize, ama verin gülleri de.

Selam olsun ekmek ve güllerin kavgasını verenlere!

8 Mart Uluslararası Emekçi Kadınlar Günümüz Kutlu Olsun!

Üçüncü emperyalist paylaşım savaşının alevlerinin yayıldığı, ekonomik krizin her geçen gün daha da derinleştiği, baskıcı ve otoriter rejimlerin yaygınlaştığı, işçi haklarının gasp edildiği, iş cinayetlerinin ve çocuk işçiliğin arttığı günlerden geçiyoruz. Egemenlerin yarattığı tüm bu karanlığa rağmen dünya meydanlarında işçi sınıfının savaşa, sömürüye, hak gasplarına, cinsiyet ve ırk ayrımcılığına karşı mücadelelerine tanık oluyoruz. Böylesi bir dönemde 8 Mart’ın tarihsel anlamı ve 8 Mart’ta sembolleşen mücadele ruhunu bugüne taşımak, geçmiş mücadele deneyimlerinden dersler çıkararak bugün ile bağlantılarını kurmak sınıf devrimcileri için büyük önem taşıyor.

Sanayinin gelişmesiyle birlikte dünya işçi sınıfı 8 saatlik işgünü için mücadele etmeye başlamıştı. 1856’da Avustralya’da ve 1880’li yıllarda Amerika’da işçiler 14-16 saat olan çalışma sürelerini kısaltmak için çeşitli mücadeleler verdiler. Kadınıyla erkeğiyle işçilerin “8 saat çalışma, 8 saat uyku, 8 saat canımız ne isterse” talepleriyle yıllar boyu süren mücadelesi sonucunda 8 saatlik işgünü dünyada yasallaştı. Bugün hâlâ yasalarda günde 8 saat çalışma maddesi var. Bu tarihsel gerçekler, işçi sınıfının haklarını ancak mücadeleler sayesinde elde edebileceğini, planlı ve hazırlıklı olarak girişilen mücadelelerden sonuç alınabileceğini gözler önüne seriyor.

Kapitalist üretim tarzı kadınları evden çıkarmış gri fabrikalara sürüklemişti. Kadın işçiler mücadele saflarında yerlerini alıyor işyerlerinde, meydanlarda, grev alanlarında oy hakkı, erkeklerle eşit ücret, kreş, doğum ve emzirme izni istiyorlardı. Çocuk işçiliğin yasaklanması için mücadeleler veriyorlardı. Luise Dornemann’ın Clara Zetkin’in yaşamını ve emekçi kadınların mücadelesini anlattığı “Adanmış Bir Ömür: Clara Zetkin” adlı kitabında 1880’li yılların çalışma yaşamını şöyle tasvir ediyor: “Erkekler gibi kadın işçiler de 12, 13 ve hatta 14 saat pis, havasız mağarayı andıran fabrikalarda veya dışarıdan iş alarak ailecek çalıştıkları, yemek yiyip uyudukları küçük, sefil evlerde çalışıyorlardı. Çoğu zaman erkeğin aldığı ücretin üçte ikisini, hatta bazen yarısını alıyorlardı. Uzun ve ağır işlerinden evlerine geldiklerinde bir de evin işleri ve çocuklarla ilgileniyorlardı. Ne hamileler ne de anneler için herhangi bir koruma yoktu. Fabrikaların kadın gözetimcileri bile yoktu. Kadın işçiler sadece sömürülmekle kalmıyor, sıklıkla ustaların kaba şakalarına, küfürlerine ve hatta fiili sarkıntılıklarına maruz kalıyorlardı. Kadın işçi yığınları böylesi bir cehennemde yaşıyorlardı işte.” Çalışma şartları ağırdı ama her şeye rağmen kadınlar mücadele etmekten vazgeçmiyorlardı. Hem işyerinde çalışıp hem de evde ev işleri ve çocuk bakımı ile uğraşan kadınlar kendilerini mücadele içinde özgürleştiriyor, özgür geleceğin kapısını açıyorlardı. Bugün oy hakkı, doğum ve emzirme izni, kreş hakkı, çocuk işçiliğin yasak olması gibi haklar bundan yıllar önce mücadele etmiş işçilerin bizlere mirasıdır.

Elbette kadın işçiler kendiliğinden sokaklara, meydanlara çıkmıyorlardı. Tarihte adları mücadeleleriyle ölümsüzleşen, yol yöntem gösteren pek çok devrimci önder vardır. Bunlardan biri de işçi sınıfının önderlerinden Clara Zetkin’dir. Tüm yaşamını sınırsız, sınıfsız, sömürüsüz bir dünya için devrimci mücadeleye adamış olan Clara Zetkin özellikle de emekçi kadınların mücadelesine eğilmiştir. Emekçi kadınların kurtuluşunun işçi sınıfı mücadelesi ile kapitalizme karşı olması gerektiğini söylemiştir her zaman. Clara Zetkin emekçi kadınlarla yakından ilgileniyor, onlarla sıcak dostluklar kuruyordu. Evlerinin en beklenen misafiriydi. Emekçi kadınların bir adım daha ileri gitmesi için eğitimler, seminerler, toplantılar düzenliyor yorulmak bilmiyordu. Clara’nın yaşamı hiç de kolay değildi. Bakmak zorunda olduğu hasta yatağında felçli kocası ve iki çocuğu vardı. Buna rağmen durmaksızın daha iyi bir dünya için yanan yüreği ile amansızca burjuvazi ile savaşıyordu. “Yapamıyorum diye bir şey yoktur” diyerek her zorluğa göğüs geriyordu.

1890’lı yıllarda kadınların dernek kurması, toplantılara, mitinglere katılması yasaktı. Ama emekçi kadınlar kendilerini çalışma ve toplumsal yaşamda kabul ettiriyorlardı. Sendikaların emekçi kadınları örgütlemeyi kabul etmesi Clara Zetkin’in öncülüğünü yaptığı emekçi kadın mücadelesinin ilk büyük başarılarındandı. 1910 Ağustos ayında, Danimarka’da, Uluslararası Sosyalist Kadınlar Kongresi yapıldı. Bu kongrede Clara Zetkin’in önerisiyle emekçi kadınların tüm dünyada hakları için meydanlara çıkacağı bir mücadele günü belirlenmesi kararı alındı. Öneri emekçi kadınlar tarafından coşkuyla karşılandı. O günden sonra pek çok ülkede emekçi kadınlar ortak bir mücadele günü temelinde alanlara çıktılar. Rusya’da 8 Mart 1917’de ekmek ve barış talebiyle greve gidip meydanlara akan kadın işçiler, aynı zamanda devrimin kıvılcımını da çaktılar. Bu yüzden 1921’de Moskova’da toplanan Uluslararası Komünist Kadınlar Konferansında, o günün anısına, Uluslararası Emekçi Kadınlar Gününün her yıl 8 Martta kutlanması kararlaştırıldı. 1922’den itibaren de her 8 Mart’ta emekçi kadınlar tüm dünyada meydanlara çıkarak sömürüye ve ayrımcılığa karşı mücadeleden vazgeçmeyeceklerini gösterdiler. Böylelikle Clara Zetkin ve mücadele arkadaşlarının uğruna mücadele ettikleri bir hedef gerçekleşmiş oldu.

Clara Zetkin, emperyalist savaşlara karşı mücadelesiyle de bugün bize yol gösteriyor. Birinci Dünya Savaşı başladığında Clara’nın da üyesi olduğu Alman Sosyal Demokrat Partisi egemenlerin yanında saf tuttu. Ancak Clara ve mücadele arkadaşları dünyanın tüm işçilerini birleşmeye ve emperyalist savaşa karşı durmaya çağırıyordu. Asıl savaşın kapitalizme karşı olduğunu söylüyordu. Sınırların, sınıfların, sömürünün olmadığı bir dünya içindi onun savaşı. Bugün üçüncü emperyalist paylaşım savaşının yangını büyürken bize düşen görev ise 8 Mart ruhuyla mücadelemizi büyütmektir. İşçi sınıfı ancak mücadele ederse savaşsız, sömürüsüz bir dünya kurabilir.

“Şanuar sinemasının oraya geldik. Bir yerlerde kocaman yüksek, tahta avlu kapıları birdenbire açıldı. Yanımızda mı, önümüzde mi, karşımızda mı fark etmedim. Kamyonlar, adamlar fırladı avlu kapısından. Ve bir feryat işittim. Herhalde bağıran birçok insandı o anda, ama bana bir tek insan feryat ediyormuş gibi geldi. Işıklı, telaşlı, upuzun caddeden, geceden, soğuktan güçlü bir tek insan feryat etti: Lenin öldü!”

Nâzım Hikmet’in Yaşamak Güzel Şey Be Kardeşim eserinde betimlediği o günde, mücadelemizin en değerli önderlerinden birini; Lenin’i kaybettik. Lenin, sürgün yıllarında, hapiste, gizli evlerde, soğuk odalarda tek bir soruyu büyütüyordu: “Ne yapmalı?” Bu soru aynı zamanda bir yol haritasıydı. Fabrikalarda, tarlalarda aynı sıkıntıları yaşayan, aynı çıkmazlara sürüklenen insanlar için de bu soru zamanla bir cevaba dönüştü: Devrim!

Devrim bir tercih değil, zorunluluktu. Çarlığın yıkılması için bütün koşullar olgunlaşmıştı. Rejim her geçen gün daha da saldırganlaşıyor, yasaklar ve baskılar artıyordu. Emeğin değeri ise sistemli biçimde ucuzlatılıyordu. İşçi ve köylüler açlıkla, zorbalıkla terbiye edilmeye çalışılıyordu. Savaş her geçen gün daha fazla can alıyordu, kalanların yaşamını eziyet ve kahırla dolduruyordu. Lenin bütün bunları görüyordu. Daha önemlisi, olan biteni yalnızca izlemiyor, tarihi okuyor ve çıkarımlar yapıyordu. Lenin için devrim, kendiliğinden patlayacak bir an değildi. Şansa bırakılamazdı. Çünkü burjuvazi işçi sınıfını yolundan saptırmak için her türlü tuzağı kuruyordu. Ona göre devrim, sabırla ve disiplinle örülmeliydi, örgütü yaratılmalıydı. Her adım hesaplanmalı, her ayrıntı düşünülmeli, örgütlenme gizlilik içinde büyütülmeliydi. İlmek ilmek işlenen bu süreç, rastlantılara değil kolektif bir iradeye dayanmalıydı.

Lenin’i ve Bolşevik Partiyi farklı ve sonunda başarılı kılan da buydu: hedefe mutlak bir kilitlenme! Lenin için mesele açıktı: ne olursa olsun devrim! Devrimi tehlikeye sokacak her şeye karşı oldukça sertti. Onun bu tutumu parti içinde bölünmelere yol açtı, eğri ile doğru birbirinden ayrıldı. Bu yolda zaman zaman yoldaşlarının ağır ithamlarıyla karşılaştı. Ama Lenin, hiçbir kişisel kaygıyı devrimin önüne koymadı. İşçilerin ve yoksul köylülerin mücadelenin gerçek öznesi olduklarını asla aklından çıkarmadı. Fabrikalardan, tarlalardan, atölyelerden gelen mektupların her bir satırını ciddiyetle okur, her şikâyeti ve talebi dikkatle dinlerdi. Lenin, devrimi kitleler adına değil, kitlelerle birlikte düşünüyordu. Saatlerini işçilerin sıkıntılarını anlamaya, taleplerini netleştirmeye, mücadeleyi ortaklaştırmaya ayırdı. Bu uğurda geceleri uykusuz geçirdiği, gündüzleri neredeyse durmaksızın çalıştığı dönemler oldu. Hayat arkadaşı ve yoldaşı Krupskaya bunun en yakın şahidiydi ve Lenin’e dair eserleri bunun sayısız örneklerinin aktarımıyla doludur. Bu eserler her dönemin genç devrimcileri için başucu kitaplarına dönüştü.

Lenin ve Bolşeviklerin bu çabaları boşa çıkmadı. Şanlı Ekim Devrimi, bütün heybetiyle dünyaya örgütlü bir mücadelenin nelere kâdir olabileceğini, işçi sınıfının kendi bayrağı altında neleri başarabileceğini gösterdi. Ancak yolun sonuna henüz gelinmemişti. Bundan sonra Lenin’in en önemli misyonu, devrimi ayakta tutmak, kazanımları korumak ve karşı-devrimci saldırılara karşı mücadeleyi sürdürmekti. Bu ağır sorumluluğun yükü altında geçen yılların ardından, alçak bir suikast girişiminde bedenine isabet eden bir mermi onu yavaş yavaş zehirledi ve Lenin, 21 Ocak 1924 günü hayattan koparıldı.

Lenin’in ölümünden sonraki 102 yıl içinde dünya büyük değişimler yaşadı. Yeni sınırlar çizildi, rejimler yıkıldı ve yerlerine yenileri kuruldu. Ama sömürü, zorbalık, adaletsizlik ve yoksulluk hiç değişmedi. Aksine daha da derinleşti. Lenin’in kendi zamanında sorduğu “Ne yapmalı?” sorusu, buna verdiği cevap ve dünyayı değiştirme cüreti, bugün hâlâ bizlere ışık tutuyor. Ekim Devrimiyle birlikte Lenin, yalnızca Rusya’da sosyalist bir devrime önderlik etmekle kalmadı. Tüm dünyada ezilen, baskılara ve zorbalığa mahkûm edilen sınıfa, yani işçi sınıfına çok önemli dersler bıraktı. Önümüzde hâlâ uzun ve zorlu bir mücadele yolu var. Ancak bu yolu aydınlatan bir miras, bir deneyim ve devrimci bir pusula da elimizde duruyor. Biz de bu pusulanın doğrultusunda yürümeyi sürdürüyoruz. Lenin’i ve onun şahsında tüm kavga neferlerini saygıyla anıyoruz.